News

Alleen werken – wat zijn de risico’s?

30 september 2019

Bij sommige functies, zoals bij monteurs op bouwlocaties, installaties en pechhulpverlening, worden werkzaamheden uitgevoerd door één persoon. Dit noemen we een ‘alleenwerker’. Een ‘alleenwerker’ is iemand die arbeid verricht zonder dat in de directe omgeving een tweede persoon aanwezig is die hem of haar kan zien of horen. Dit betekent ook dat er bij een mogelijk incident niemand is die hulp kan bieden. In dit artikel wordt uitgebreid op dit risico ingegaan en worden er ook mogelijke maatregelen genoemd om dit risico te verkleinen.

Wat zegt de Arbeidsomstandighedenwet?

De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) geeft een aantal specifieke eisen bij het alleen werken. Er is wet- en regelgeving bij duikers en caissonwerkers over ‘alleenwerk’. Daarnaast is verplicht gesteld dat jongeren onder de 18 jaar niet mogen werken zonder toezicht van een volwassen persoon. Bij het werken in een besloten ruimte zijn er ook regels opgesteld die te maken hebben met ‘alleenwerk’. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een mangatwacht bij het werk in een besloten ruimte.

Zoals altijd is de Arbowet algemeen en is de in de veiligheidswereld bekende regel dat werkgevers verantwoordelijk zijn voor een veilige en gezonde werkplek. Alleen werken levert extra risico’s op boven de risico’s in normale arbeidsomstandigheden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het niet om hulp kunnen vragen aan een collega wanneer je alleen werkt. Daarom is het belangrijk dat de werkgever anticipeert op de risico’s die gepaard gaan met het alleen werken. Er moet dus gedacht worden aan de relevante risico’s met het alleen werken en hoe deze risico’s gereduceerd kunnen worden.

In welke soorten komt alleen werk voor?

Om erachter te komen welke risico’s er extra komen kijken bij het alleen werken tegenover normale werkzaamheden, is het noodzakelijk om te kijken in welke functies ‘alleenwerk’ voor komt. Er is sprake van ‘alleenwerk’ wanneer er niemand in het gezichtsveld van de medewerker is of wanneer er niemand op gehoorafstand van de medewerker is (Post, 2017). Het ‘alleenwerk’ kan in veel verschillende situaties voorkomen. Het kan voorkomen dat er door omstandigheden (zoals overwerken) alleen gewerkt moet worden, maar er bestaan ook beroepen waarbij er continu ‘alleenwerk’ plaatsvindt met alle gevaren van dien. Hieronder een aantal voorbeelden van ‘alleenwerkers’:

  • Monteurs bij bouwplaatsen
  • Landbouwers
  • Onderhoudspersoneel van machines

Deze personen werken vaak alleen. Dat komt omdat zij vaak op ongewone tijden aan het werk zijn. Wanneer storing optreedt bij een apparaat, hebben deze medewerkers vaak oproepdienst. Dit kan op elk moment van de week gebeuren, dus ook ’s nachts en in het weekend. Daarnaast zijn het vaak specialisten die niet ten overvloede aanwezig zijn op de arbeidsmarkt. Het komt vaak voor dat zij risicovol werk uitvoeren en dat hierbij extra risico’s gepaard gaan omdat ze alleen zijn.

De risico’s van het ‘alleenwerk’

Naast dat bij de verschillende werkzaamheden risico’s spelen op het gebied van arbeidsveiligheid, is er bij ‘alleenwerk’ een verhoogd risico voor het handelen bij incidenten. Bij het alleenwerk is er niet de mogelijkheid beschikbaar om adequaat te zorgen voor hulp wanneer er een incident plaatsvindt en de kans bestaat dat de hulp te laat komt. Dit is gelijk een van de belangrijkste gevaren bij het alleen werken. Naast dat er niet gewaarschuwd kan worden door een collega op gevaren, is het moeilijk om zelf hulp in te schakelen wanneer de medewerker getroffen wordt door een arbeidsongeval.

Maatregelen

Nu de belangrijkste gevaren van het alleen werken genoemd zijn, komt gelijk de vraag op: hoe kunnen we het beste deze gevaren voorkomen? De onderstaande opsomming geeft een weergave van een aantal effectieve oplossingen bij het alleen werken:

  • Voordat alle maatregelen genomen worden moet de werkgever eerst bedenken of het ‘alleenwerken’ zoveel mogelijk kan worden voorkomen;
  • Het melden van de medewerker om het uur door middel van de telefoon;
  • De werknemer moet zelf duidelijk alarm kunnen slaan;
  • Tegenwoordig is er de mogelijkheid tot persoonlijke elektronische beveiliging, deze beveiliging geeft een melding wanneer de persoon een lange tijd geen activiteiten vertoond.

Er zijn naast deze belangrijke maatregelen, nog een aantal praktijkgerichte maatregelen te bedenken die situatiegericht zijn. Vaak is het per situatie verschillend welke maatregel het meest effectief is bij het alleen werken. De rol van de veiligheidskundige is bij de inschatting van de risico’s belangrijk. Zonder dat er maatregelen zijn getroffen kan er niet veilig alleen gewerkt worden. Het is de taak van de veiligheidskundige om te zorgen voor daadwerkelijke uitvoering van adequate beheersmaatregelen van de veiligheidsrisico’s in de praktijk.

 

Bronnen: Arboportaal 2018, Arbo Nederland 2017, Post 2017.

DEEL DIT