News

Arbeidsinspectie gaf werkgevers jarenlang onterechte en te hoge boetes

20 oktober 2020

De Inspectie SZW legt sinds invoering van een hardere fraudeaanpak in 2013 stelselmatig onterechte en te hoge boetes op voor overtreding van arbeidsregels. Dat blijkt uit een analyse van het FD van tientallen rechtszaken en gesprekken met advocaten. Zij vergelijken het harde beleid met de kinderopvangtoeslagaffaire, die duizenden ouders in financiële problemen bracht.

Vooral kleine ondernemers zijn de dupe. De Inspectie deelde de afgelopen zeven jaar zo’n 20.000 boetes uit van opgeteld ruim €200 mln. Uit het jaarverslag 2019 blijkt dat de dienst dat jaar ongeveer 15% van de boetes na bezwaar helemaal of deels moest terugbetalen.

‘Ik vind dat vergeleken met andere instanties veel’, zegt advocaat en specialist in het boeterecht Oswald Jansen. Volgens advocaten ligt het werkelijke aantal onterechte boetes nog veel hoger, omdat lang niet alle werkgevers de dure juridische strijd aangaan.

‘Van oud-medewerkers begrijp ik dat er vanuit het management een duidelijke lijn is om nooit uitzonderingen of gematigde boetes op te leggen’, zegt arbeidsrechtadvocaat Pieter Krop. ‘Het doel is om keihard op te treden.’

Het kabinet-Rutte I kwam in 2013 met een ‘harde fraudeaanpak’ voor ‘afschrikkend effect’. De wetswijziging met de aanscherping regelde ook het strenger controleren op kinderopvangtoeslag. De wet gaat er volgens advocaten bij voorbaat van uit dat verdachten frauderen. ‘Maar de meeste bedrijven overtreden de regels niet moedwillig’, zegt advocaat Maayke Maas-Cooymans. ‘Heel vaak dacht de ondernemer er alles aan gedaan te hebben.’

Jarenlang procederen

Zelfs als een werkgever aan alle regels heeft voldaan, legt de Inspectie toch een boete op. Zo besloot een werknemer van een meetbedrijf te experimenteren met een netspanning van 4000 volt. Opgelopen brandwonden waren zijn eigen schuld, maar toch kreeg zijn werkgever een boete van €12.000.

Het hardst treedt de Inspectie op tegen illegale arbeid. Een Oost-Europees gezin dat als vriendendienst een dag onkruid wiedde, kwam een ondernemer op €24.000 te staan. Een Bulgaarse cafébezoeker die de kroegbaas hielp een raam te lappen, leverde die laatste een boete op van €8000. De boetes werden door de rechter verscheurd of sterk verlaagd.

Daarvoor moesten werkgevers wel jarenlang procederen. Zelfs als uit jurisprudentie al blijkt dat een boete onterecht of veel te hoog is, weigert de Inspectie het bezwaarschrift. Wie zijn gelijk wil halen moet dan wel een advocaat inschakelen.

‘Het is vaak goedkoper om je verlies te nemen en de boete dan maar betaald zien te krijgen’, zegt Jansen. Ook de overheid kost één rechtszaak duizenden euro’s, vooral als ambtenaren in hoger beroep gaan.

‘Menselijke maat lijkt zoek’

‘Het boetebeleid moet echt anders’, stelt werkgeversvereniging MKB-Nederland na navraag onder leden. De Inspectie ‘gaat tot het uiterste’, zeggen diverse bedrijven. ‘Onbedoelde foutjes hebben soms verstrekkende gevolgen en de menselijke maat lijkt wel eens zoek.’ Ook de werkgeversorganisatie ziet ‘dat de Inspectie in een groot aantal gevallen onterechte boetes oplegt’.

Het ministerie van Sociale Zaken schrijft in een reactie dat boetes ‘wel degelijk’ worden verlaagd. ‘En in situaties waarin verwijtbaarheid volledig ontbreekt, wordt van boeteoplegging afgezien.’ Omdat de Raad van State de Inspectie veelvuldig terugfloot is het beleid de laatste jaren verzacht, zo valt te lezen in de jaarverslagen. Vorig jaar legde de Inspectie SZW voor zo’n 30% van de overtredingen geen of een verlaagde boete op.

Onder het bestaansminimum

De Inspectie gaf bij geldnood altijd een boete van minimaal €6000, in tien jaar te betalen — ook aan ondernemers die tussentijds failliet gingen. Bezwaren van schuldenaren die nauwelijks leefgeld hadden, werden verworpen. De Raad van State voorkwam dat ze onder het bestaansminimum zouden komen.

De minimumboete van €6000 was jarenlang in strijd met de rechtspraak, constateerde Jansen op basis van rechterlijke uitspraken. Het ministerie zegt dat inmiddels van de minimumboete wordt afgeweken, als de schuldhulpverlening dit voorstelt. ‘Een van de voorwaarden is dat er geen herhalingsgevaar is.’

‘Draconisch hoog’

Boetes die de rechter wel overeind houdt, zijn volgens advocaten alsnog te hoog. Sinds 2005 is het niet goed bijhouden van gewerkte uren van €11.250 naar maximaal €81.000 gegaan. Illegale arbeid kostte eerst €980 en nu €8000, per ontbrekende werkvergunning. Het kan daardoor oplopen tot ‘draconisch hoge boetes’ van honderdduizenden euro’s, aldus Krop.

‘Hogere boetes hebben over het algemeen een afschrikwekkende werking’, aldus het ministerie. Maar werkgevers gingen volgens een woordvoerder vaker in bezwaar en beroep. ‘Dit maakt dat de hogere boetes weliswaar vaker zijn opgelegd, maar niet altijd stand hebben gehouden.’

Bron: FD
DEEL DIT

vergrootlgas