News

Werkgevers hebben de meldregelingen voor klokkenluiders niet op orde. Slechts 1 op de 3 werknemers durft misstanden te melden.

,

Bij de helft van de Nederlandse bedrijven en instellingen voldoet de interne klokkenluidersregeling niet aan de wettelijke eisen. Het bedrijfsleven kent de grootste hiaten: daar heeft slechts 42 procent van de werkgevers de boel op orde voor zijn personeel. Kleine en middelkleine bedrijven lopen het meest achter. Dat blijkt uit een enquête onder ruim 430 ondernemingsraden, uitgevoerd door het Huis voor Klokkenluiders.

Anderhalf jaar na zijn oprichting wilde het Huis weten of werkgevers hun wettelijke verplichtingen rondom misstanden nakomen. In de Klokkenluiderswet, die inging toen het Huis vorig jaar in Utrecht zijn deuren opende, is vastgelegd dat organisaties met meer dan vijftig werknemers een veilige meldprocedure moeten opstellen. Zij moeten meldingen vertrouwelijk behandelen, een gesprek met een adviseur toestaan en medewerkers over hun rechtsbescherming informeren.

Zo ver zijn de meeste werkgevers nog niet, concludeert het Huis. Weliswaar kent 79 procent van de onderzochte bedrijven en instellingen een meldprocedure, maar die voldoet in slechts 48 procent van de gevallen aan de wettelijke vereisten. In de praktijk zal dit percentage nog lager liggen, omdat veel kleine bedrijven geen ondernemingsraad kennen en buiten het onderzoek zijn gebleven. Het Huis schat dat drie op de tien bedrijven met minder dan 250 werknemers de regels naleeft.

Angstcultuur

Uit de rondgang langs de ondernemingsraden maakt het Huis ook op dat ‘lang niet elke organisatie een veilige meldcultuur heeft’. Respondenten schatten dat slechts één op de drie werknemers een misstand durft te melden. Eén op de zeven stelt dat er binnen de eigen organisatie een angstcultuur heerst. De semipublieke sector, waar zorg en onderwijs onder vallen, scoort op die gebieden het slechtst. Het bedrijfsleven doet het beter. Opvallend, vinden de onderzoekers, want voor (semi)overheden is een meldregeling al langer verplicht.

Het Huis, vorig jaar opgericht om werknemers van advies te voorzien en potentiële misstanden te onderzoeken, acht een gebrek aan openheid op de werkvloer uiterst riskant. Het kan ertoe leiden dat personeel zich onvoldoende beschermd voelt en vermoedens van misstanden voor zich houdt. Daardoor kunnen risico’s voor de volksgezondheid, veiligheid of het milieu voortbestaan, terwijl ze op de werkplek wel worden herkend.

Ook kan zo’n gesloten cultuur ernstige gevolgen hebben voor medewerkers die hun zorgen toch aankaarten. In het verleden ervoeren klokkenluiders veel tegenwerking. Zij raakten verzeild in jarenlange juridische processen en zagen dat hun huis, huwelijk en imago op de helling kwamen te staan. Bekend voorbeeld is Ad Bos, die de bouwfraude onthulde en in een caravan terechtkwam. Om dat nooit meer te laten gebeuren, is op initiatief van de SP het Huis voor Klokkenluiders opgericht.

Waarnemend voorzitter Edith Snoeij zegt ‘voorzichtig optimistisch’ te zijn over de uitkomsten van het onderzoek omdat die laten zien dat de wet werkgevers in beweging heeft gebracht, maar tegelijk vindt ze de cijfers ‘zorgelijk’. Snoeij dringt er bij werkgevers op aan meldregelingen op te tuigen of die snel te verbeteren en meer oog te hebben voor de werksfeer. Ondernemingsraden moeten de leiding daarbij meer achter de broek zitten.

Bron: Trouw

DEEL DIT