News

Toezicht Inspectie SZW op het werken met gevaarlijke stoffen

12 juli 2021

Uit de inspecties en overige interventies van de Inspectie SZW komt naar voren dat slechts enkele bedrijven het verbeteren van processen en het vervangen van gevaarlijke stoffen door veiligere alternatieven actief oppakken. De verandering gaat dan ook niet vanzelf en minder snel dan in de ogen van de Inspectie zou kunnen en moeten. 

Er zijn in Nederland ruim 100.000 bedrijven waar ten minste 1 werknemer werkt met of blootstaat aan gevaarlijke stoffen. Ongeveer 40.000 van deze bedrijven werken met stoffen waardoor werknemers bedwelmd kunnen raken, vergiftigd kunnen worden en/of kunnen stikken, met brandbare stoffen en/of stoffen die kunnen exploderen (VBVBE-risico’s). Ongeveer vierhonderd van deze bedrijven beschikken over grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen en behoren tot de zogenoemde hoog-risicobedrijven – Brzo-bedrijven (Besluit risico’s zware ongevallen). 

De Inspectie SZW constateert dat het houden van toezicht een belangrijke motivatie is voor bedrijven om blijvend aandacht te besteden aan hun beleid voor het werken met gevaarlijke stoffen. 

Onvoldoende bewust 

Uit het toezicht op het werken met gevaarlijke stoffen in de periode 2016-2020 blijkt dat bedrijven zich nog steeds onvoldoende bewust zijn van de risico’s van gevaarlijke stoffen. Bij bedrijven ontbreekt aandacht voor en kennis over de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen, de acute en chronische risico’s van deze stoffen en de mate waarin werknemers worden blootgesteld. Veel bedrijven ervaren de risico’s van gevaarlijke stoffen niet als probleem en leven de regels onvoldoende na. Dit komt omdat de gevolgen vaak niet direct zichtbaar zijn. De kans op grote incidenten is klein en werknemers worden vaak pas jaren na de blootstelling ziek. Wanneer er door bedrijven wél maatregelen worden getroffen, dan wordt eerder voor persoonlijke beschermingsmiddelen gekozen dan voor het vervangen van de gevaarlijke stoffen door veiligere alternatieven. 

Toezicht op het werken met gevaarlijke stoffen 

In de publicatie ‘Toezicht op het werken met gevaarlijke stoffen’ blikt de Inspectie SZW op hoofdlijnen terug op het toezicht op het werken met gevaarlijke stoffen in de periode 2016-2020. 

De inspectie kan nooit alle bedrijven bezoeken. Daarnaast is er een grens aan wat er bereikt kan worden met inspecteren en handhaven, vooral als bedrijven zich niet bewust zijn van de risico’s van het werken met gevaarlijke stoffen. Handhaving en de beoogde afschrikwekkende werking voor collega-bedrijven leidt dan niet tot duurzame veranderingen. 

Om toezicht te houden bij alle bedrijven die met gevaarlijke stoffen werken, zet de Inspectie SZW sinds 2019 in op het ontwikkelen en gebruiken van intelligentere werkwijzen, waaronder Informatie Gestuurd Werken (IGW). IGW is een continu proces, waarbij de Inspectie interne en externe data bij elkaar brengt, analyseert en de daaruit voortvloeiende informatie toepast om haar maatschappelijk effect te vergroten. In 2020 werd een project opgezet om op voorhand meer informatie te vergaren over de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen bij de onder toezicht staande bedrijven, door het gebruiken en combineren van nieuwe databronnen. Het doel was om van daaruit interventies specifieker te kunnen inrichten. Het project heeft geleid tot meer zicht op de omvang van de populatie bedrijven waar gevaarlijke stoffen aanwezig zijn. 

Een derde ontwikkelingsrichting is verkenning van de mogelijkheden van de inzet van satellietdata om meer zicht te krijgen op installaties waar gevaarlijke stoffen aanwezig zijn. Er is daarbij gebruik gemaakt van zogenoemde ‘deep learning methoden’, die op basis van voorbeelden leren hoe ze objecten kunnen detecteren op satellietbeelden. Uit dit project is gebleken dat het mogelijk is om specifieke objecten automatisch te herkennen op satellietbeelden. 

Bewustwording 

De Inspectie SZW investeert in kennisontwikkeling, zet in op voorlichting over het werken met gevaarlijke stoffen en lanceert (zelfinspectie)tools. In de basis wil de Inspectie bewustwording creëren. Werknemers moeten zich bewust zijn van de risico’s van hun werk. Daarbij moeten ze de instructies opvolgen die zij van hun werkgever krijgen over gezond en veilig werken met gevaarlijke stoffen. Bovendien moet de werkgever ervoor zorgen dat werknemers toegang hebben tot professionals die bekend zijn met de risico’s van gevaarlijke stoffen en wat die risico’s kunnen betekenen voor hun gezondheid.  

Inzichtelijk maken van blootstelling 

De eerste stap is het in kaart brengen van de blootstellingsrisico’s. Blootstelling aan gevaarlijke stoffen op de werkplek kan inzichtelijk worden gemaakt door te meten, maar vaak is het kostenefficiënter om blootstellingsmodellen in te zetten. Een belangrijk onderdeel van de opleiding blootstellingsonderzoek is het toetsen van de meetresultaten ten opzichte van de normen en gezondheidskundige waarden. Daarnaast wordt de statistische verwerking van de gegevens behandeld. Alles draait om het meten en beoordelen van chemische en biologische stoffen op de werkplek. 

Bron: Inspectie SZW

DEEL DIT